Gelukkig zit er een asielnoodrem in het coalitieakkoord

De Amsterdamse gemeenteraad kan dus nóg dieper onder het morele NAP zakken dan gedacht. Tijdens het debat afgelopen woensdag over het geweld, de aanrandingen en verkrachtingen in Stek Oost - een huisvestingsproject waar sinds 2018 statushouders en starters “””samenwonen””” - ontstaat plots een melige sfeer. VOLT-fractievoorzitter Juliet Broersen trapt af met een opmerking over piemels waarop BIJ1-afsplitser Carla Kabamba begint over ‘mensen van piemel’, waarna zelfs voorzitter van vagijn Femke Halsema haar lachen met moeite kan inhouden. Het zijn ontluisterende beelden, de slachtoffers zullen er geen plezier aan hebben beleefd.

Een dag eerder in Lochem maakt wethouder Michiel Rijsberman (D66) bekend dat de omwonenden van een nieuw AZC een subsidie van 1000 euro krijgen om hun huis te beveiligen tegen de klaarblijkelijk criminele nieuwkomers. Het advies het geld te besteden aan ‘camera’s, verlichting en hang- en sluitwerk’ spreekt boekdelen over de verwachtingen van het gemeentebestuur: inbraken. Benieuwd wat er gebeurt als een inwoner van het Achterhoekse dorp een honkbalknuppel, bus pepperspray en munitie voor zijn jachtgeweer bij de D66-bestuurder declareert.

Uit beide projecten spreekt een intense burgerhaat. In Amsterdam gaat het om een gestoord sociaal experiment dat door verantwoordelijk PvdAGroenLinks-wethouders Zita Pels en Rutger Groot Wassink koste wat het kost wordt doorgezet. Die laatste zei zelfs dat hij geen moeite zou hebben met een motie van wantrouwen: “I’ll wear it as a badge of honour”, voegde hij de gemeenteraad toe. Anders dan wat kleine rechtse fracties beschikt de Stopera niet over een krachtige oppositie, laat staan een dualistische traditie, dus het bleef woensdag bij glas, plas en dezelfde teringzooi die het al was.   

Lochem gaat op zijn beurt gebukt onder impotente bestuurders die niet tegen het COA durven opstaan. In plaats van de eigen burger in bescherming te nemen, maken ze deze verantwoordelijk voor zijn eigen veiligheid. In beide gevallen plaatsen bestuurders de belangen van hun ideologie en de asielopvang boven het welzijn van de eigen inwoners.

Het is te hopen dat aanstaande woensdag tijdens het debat over zijn Regeringsverklaring iemand minister-president Rob Jetten wijst op pagina 36 van zijn coalitieakkoord. Daar staat:

“Wanneer het aantal mensen dat een asielaanvraag doet in korte tijd fors stijgt, daarop niet kon worden geanticipeerd en de asielketen bezwijkt onder de instroom, nemen we aanvullende instroombeperkende maatregelen. Daaronder mogelijk een tijdelijke noodstop op de nareis van subsidiair beschermden.”

In Amsterdam worden starters verkracht door statushouders, in Lochem burgers verantwoordelijk gemaakt voor hun eigen veiligheid terwijl de gemeente moedwillig criminele asielzoekers huisvest. De conclusie is helder: de asielketen IS bezweken onder de instroom. Een ruk aan de immigratienoodrem ligt in de rede.

Hopelijk zal één fractievoorzitter woensdag echter zwijgen en dat is kersvers BBB-leider Henk Vermeer. Hij heeft de komende tijd namelijk maar één taak: zorgen dat zijn fractie in de Eerste Kamer niet uiteenvalt zodat ze vóór de Asielnoodmaatregelenwet en de Wet Invoering Tweestatusstelsel van Marjolein Faber (PVV) stemt. Zonder hen is een meerderheid voor die wetten verkeken; BBB zal moeten leveren.

De gebeurtenissen in Amsterdam en Lochem zijn geen incidenten maar waarschuwingen. Zonder die Faber-wetten gaat het voor de boeren en burgers in Nederland alleen maar erger worden.

De SS’er in de Kamer

Het is jammer dat de hoorzittingen met kandidaat-bewindspersonen geen blijvertje zijn geworden. Die hete dagen in de zomer van 2024 waren een mieters circus. Maar omdat het hun eigen mensen in de piste betrof, draaiden aanvankelijke voorstanders PVV en BBB vorig jaar. Daarmee ontstond er een meerderheid om geen vervolg aan de verhoren te geven; begin 2025 werd de stekker uit het experiment getrokken. Een tegenvaller voor bedenker en D66 Kamerlid Joost Sneller maar goed nieuws voor Rob Jetten.

Toen Jetten in augustus 2023 partijleider van D66 werd, nam hij ogenblikkelijk afstand van voorgangster Sigrid Kaag. Het was tijd voor Nieuwe energie voor Nederland en een nieuwe generatie politici, luidden de slogans. Pas in november 2024 – er waren geen verkiezingen in zicht - werd Kaag op een D66-congrespodium in Den Bosch door Jetten met een erelidmaatschap voor haar diensten bedankt.

Op het verkiezingscongres afgelopen oktober zette Jetten als vanouds weer alles op alles om Kaag buiten beeld te houden. Er vond een besloten sessie met haar over de toekomst van het Midden-Oosten plaats, de pers bleek niet welkom. D66 was inmiddels met een opmars in de peilingen bezig, beelden van de doorgaans hautaine en eigenwijze Kaag zouden die Het kan wel-vibe alleen maar verstoren, nietwaar.   

Nu de electorale buit binnen is, maakt D66 zich wederom minder druk over beeldvorming. Het vooruitschuiven van Tientje van Veldhoven deze week is daar een voorbeeld van. Over haar vage vertrek vijf jaar geleden was in een hoorzitting met de Kamer ongetwijfeld nog wel even doorgeakkerd. Hetzelfde geldt voor luitenant-generaal Elanor Boekholt-O’Sullivan en haar niet-brandschone blazoen.

Glibberige gereformeerde of ploeterende prutser?

De geschiedenis herhaalt zich niet maar rijmt wel, luidt het gezegde. En dat is nu zichtbaar in de Eerste Kamer. De berichten donderdagavond over op asielplannen muitende CDA-senatoren, doen onvermijdelijk terugdenken aan eerdere BBB-perikelen. Het kabinet Schoof zou nog maanden op zich laten wachten maar in aanloop naar de stemming over de Dwangwet vlogen de BBB’ers elkaar in december 2023 al in de haren.   

Het aanzien van BBB werd destijds gered door de voorzittershamer: de VVD draaide, waardoor de ploeg van BBB-fractievoorzitter Ilona Lagas geen kleur hoefde te bekennen. Dat had anders kunnen aflopen. Arie Griffioen – de muitende BBB-asielwoordvoerder van toen - is inmiddels niet voor niets D66-senator. Het is te hopen dat de nog resterende 12 BBB-kikkers netjes in de kruiwagen blijven zitten.

Terug naar het CDA. Opnieuw is het dus een junior-coalitiepartner van een kabinet dat nog moet aantreden, die in een asieldossier voor complicaties zorgt. De Faber-wetten liggen binnenkort voor in de senaat en zonder de 6 CDA-zetels is een meerderheid voor de Asielnoodmaatregelenwet en de Wet Invoering Tweestatusstelsel kansloos.

EBI blues

Tussen het formatiegeweld door debatteerde de Tweede Kamer afgelopen week over de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De VVD mag zich graag presenteren als dé partij van law & order maar met de VVD-stripfiguren die nu het departement leiden, blijft er van dat beeld weinig over. De minister zelf – de uit een Ollie B. Bommel-strip weglopen poseur Foort van Oosten – figureerde vorige week al in deze kolom. Donderdag speelde zijn tweede man Arno Rutte zich in de kijker met wat niet anders valt te omschrijven als laffe linkse lulkoek en totaalfalen.

Eerst: wie is Arno Rutte? Van 2012 tot 2019 was de VVD’er slechts een Haaksbergense backbencher. Een brave borst bovendien; zijn bijverdiensten als zanger van _Harige Harry en de Ladyshaver_s noteerde hij keurig in het nevenfunctiesregister. Rutte kwam pas letterlijk in beeld toen in 2018 iemand tijdens zijn spreektijd zelfmoord in de nationale vergaderzaal probeerde te plegen. Afgelopen september werd hij staatssecretaris van Justitie en Veiligheid toen het kabinet Schoof dubbeldemissionair ging en Rutte een inmiddels vergeten NSC’er opvolgde.

Enter Ulysse Ellian; VVD-Kamerlid van de klas van 2021, gebukt gaand onder permanent beveiligingsregime omdat hij uit zowel criminele als Iraanse hoek – in beide gevallen georganiseerde misdaad dus – bedreigd wordt. Zoon van Afshin, die zich al sinds de moord op Theo van Gogh in hetzelfde stelsel bewaken en beveiligen bevindt. Ter illustratie: als vader en zoon Ellian een kopje koffie op het Malieveld willen drinken, ziet dat er zo uit.

Donderdag stond Ellian de Jongere dus tegenover Rutte. Dat ging gelijk mis. De staatssecretaris trapte af met een wazig persoonlijk betoog over countryzanger Johnny Cash die een groot hart voor de gevangenen van Folsom Prison had. Rutte had zich daarom net als The Man In Black in het zwart uitgedost. Waarna tot verbijstering van Ellian, PVV’er Emiel van Dijk en Jan Struijs (50PLUS), een linksig geitenwollensokkenverhaal volgde over zielige gedetineerden die het ook niet makkelijk hebben.

Weekoverzicht

De term gezagscrisis is een oude bekende maar de populariteit komt in golven. Vroeger rolde de uitdrukking vaak voorbij in verband met corona-, studenten- en boerendemonstraties, nu rond extreemlinkse-, extreemrechtse- en Palliewapprotesten en altijd als het Oud & Nieuw betreft. Daarnaast verkeert de hoofdstad natuurlijk al jaren in een permanente gezagscrisis, iets wat de burgemeester van Amsterdam Femke Halsema begin deze maand ogenblikkelijk ontkende, terwijl delen van haar stad nog smeulden.

Het ontkennen van een gezagscrisis is de middelmatige bestuurder eigen omdat toegeven de touwtjes niet zo strak in handen te hebben als gehoopt, afbreuk doet aan de eigen geveinsde voortreffelijkheid. Dat daarmee onvermijdelijk het eigen gezag ondergraven wordt, heeft gek genoeg geen consequenties. Drie gezichten die deze week in het oog sprongen.

De Nationale Ombudsman is van de Hoge Colleges van Staat de meest tot de verbeelding sprekende. Hij is namelijk volstrekt eigen baas, niemand kan hem voorschrijven hoe hij zijn werk moet doen en hij heeft maar één opdrachtgever en dat is de burger. Nobody fucks with Reinier van Zutphen. Behalve… eerdergenoemde Femke Halsema.

Er gebeurde dinsdag iets geks met een 'pijplijnactie'

Misschien ligt het aan het tijdstip dat niemand van de Tweede Kamercommissie Buitenlandse Zaken reageert op de opmerkelijke uitspraak van minister David van Weel (VVD) in de video hierboven. Het is dinsdagavond even na achten in de Groen van Prinstererzaal. Van Weel is daar voor het commissiedebat over de Raad Buitenlandse Zaken eind deze maand; het maandelijks overleg van hem en zijn Europese collega’s in Brussel. Nadat Stephan van Baarle het DENK-stokpaardje over het op sanctielijsten zetten van ‘gewelddadige kolonisten die Palestijnen aanvallen’ en het weigeren van Israëlische ministers heeft bereden, reageert de minister van Buitenlandse Zaken met een verhandeling over het Schengen Informatie Systeem (SIS). Dan volgt uit het niets een opmerking over een door een EU-lidstaat op deze opsporingslijst gezette luitenant-kolonel van het Oekraïense leger die Van Weel tóch tot Nederland toeliet 'om te vertellen over een actie die hij had uitgevoerd op een pijplijn'. Wut?

Uitgeschreven zegt Van Weel: "Wat wij gedaan hebben met die twee Israëlische ministers, is ze SIS-signaleren. Dat zijn geen sancties, maar dat betekent dat ze Europa niet meer binnenkomen. Overigens is ook dat niet waterdicht. Omdat niet alle landen dat hebben onderschreven, kan een individueel land een uitzondering maken op een SIS-signalering. Dat hebben wij recent gedaan, zal ik u vertellen, voor een luitenant- kolonel van het Oekraïense leger die hierheen kwam om te vertellen over een actie die hij had uitgevoerd op een pijplijn. Om die reden was hij gesanctioneerd, of op de SIS-lijst gezet, door een ander Europees land. Daarbij hebben wij de afweging gemaakt dat wij deze meneer toch een uitzondering wilden geven voor het bezoek aan Nederland. Maar dat is wat anders dan persoonlijke sancties instellen, waardoor mensen geen bankrekening meer kunnen hebben, geen tegoeden meer kunnen hebben, inderdaad ook reisverboden krijgen opgelegd et cetera et cetera."

Van Baarle merkt de opmerking over de Oekraïense hoofdofficier niet op. Ook Derk Boswijk (CDA), Don Ceder (CU), Eric van der Burg (VVD), Simon Ceulemans (JA21), Sarah Dobbe (SP), Kati Piri (PvdAGL), Chris Stoffer (SGP) en Hanneke van der Werf (D66) – de club zit sinds 17.00 uur in het zaaltje – zeggen niets. Zelfs FvD’er Ralf Dekker – zijn partij heeft een grote interesse in alles wat met Rusland, Oekraïne en pijpleidingen te maken heeft – slaat niet aan op wat Van Weel zojuist heeft gezegd. De bewindsman beantwoordt de overige vragen en om 20.44 uur hamert voorzitter Raymond de Roon (PVV) af.  

Het is bizar dat geen van de elf Kamerleden in het zaaltje aanslaat op de woorden van Van Weel over deze mysterieuze Oekraïense luitenant-kolonel. Het woord pijplijnactie doet - terecht of niet - onvermijdelijk denken aan de aanslag op de Nord Stream-pijpleiding in 2022. En waar bestaat die SIS-signalering (er zijn verschillende) eigenlijk uit, wordt de militair gezocht of mag hij alleen de EU niet in?

En wat bedoelt Van Weel met recent? En met wie sprak de Oekraïner in Nederland, maakte hij deel uit van het gevolg van Volodymyr Zelensky tijdens zijn bezoek aan de Tweede Kamer op dinsdag 16 december? Sterker: zat de luitenant-kolonel samen met de Oekraïense president in Vak K? En de belangrijkste vraag: wélke EU-lidstaat die de Oekraïner op de SIS-lijst heeft gezet, wordt nu door Van Weel genaaid? 

Bassiehof heeft het deze week allemaal voorgelegd aan de woordvoerder van de minister van Buitenlandse Zaken. Met de antwoorden schiet het tot nu toe niet op. De laatste update is van vrijdag: "We zijn het na aan het gaan. Navraag bij onze collega’s levert vooralsnog niet veel op, zowel op basis eigen informatie als informatie in het publieke domein." De vragen over de SIS-signalering liggen bij het ministerie van Asiel en Migratie omdat zij hier verantwoordelijk voor zijn, laat de woordvoerder weten. "Ik weet nog niet zeker of zij überhaupt namen mogen communiceren over SIS-signaleringen."

Misschien moeten die ambtenaren dat dan even vragen aan de minister van Asiel en Migratie. Oh wacht, dat is óók David van Weel.

U begrijpt, dit gaat nog wel even duren. Jammer dat niemand in dat zaaltje ernaar vroeg, dat had veel tijd gescheeld. Wordt vervolgd.

Maak er dan op z’n minst een lucratieve deal van

Nederland moest en zou van het Groningse gas af en toen het ruim twee jaar geleden eindelijk zover was, besloot toenmalig D66-gasstas Hans Vijlbrief de honderden meters diepe gasputten voor de zekerheid ook nog eens vol te storten met beton. Nu heeft het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz – curieus weetje: president Volodymyr Zelensky verving in de nasleep van de Gouden WC-pot-affaire onlangs de corrupte top van het bedrijf – zijn oog laten vallen op de bovengrondse boedel van het Groningse gasveld: de gaspompen en kranen.

Dat is D66 Kamerleden Felix Klos en Hanneke van der Werf deze week ook niet ontgaan. De twee klommen donderdag in de pen om het kabinet aan te sporen ogenblikkelijk werk van het verzoek uit Kiev te maken. De vraagstelling ademt in alles Oekraïense plofkippendrift: “Erkent het kabinet het essentiële belang van een snelle reparatie van de Oekraïense gas-infrastructuur voor het moreel van de Oekraïense bevolking en dus ook voor veiligheid van Europa?”

Het D66-duo wil overduidelijk gas op de lolly: hun vragen moeten vóór komende woensdag beantwoord zijn omdat er dan een debat over gasmarkt en leveringszekerheid gepland staat. Het is te hopen dat minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) en die van Klimaat Sophie Hermans (ook VVD) even hun collega’s van Economische Zaken en Financiën (óók al VVD’ers) laten meekijken als ze vraag 6 beantwoorden:

Laatste Kamervraag van 2025

Tijs van den Brink perst en perst, afgelopen woensdag. De druk is groot: nog even en de dag is voorbij en 2025 zit er dan ook op. Tom Poes, verzin een list, mompelt hij om vervolgens de Drie-eenheid aan te roepen: Jezus Christus, Frits Bolkestein en Henri Bontenbal (geen grap).

Het is twee maanden na de verkiezingen maar de nieuwbakken CDA’er zit er qua Kamervragen stellen nog niet lekker in. Met zijn eerste setje ooit op woensdag 19 november over die 49 sterfgevallen dankzij schimmige medicijnensite Funcaps, is hij aanvankelijk tevreden. Liep ook lekker op Twitter. Totdat iemand in de fractie hem erop wijst dat PvdAGroenLinkser Julian Bushoff dezelfde vragen al een dag éérder heeft gesteld!
Bushoff, die naam kent hij nog wel. God, wat had hij hard gelachen toen die snotneus een paar jaar terug in de fout ging met zijn Kamervragen. En nu wordt hij uitgerekend door die blaag afgetroefd.

Nee, dit was niet de schriftelijke entree die Van den Brink zich had voorgesteld. Het volgende samen met een andere nieuwkomer onder begeleiding van Derk Boswijk ingeleverde velletje over trollenlegers, was ook mwah. Vervolgens samen met D66’er Heera Dijk – wat een leuke vrouw om te zien, valt hem op – Kamervragen indienen was ook nieuw. We gaan in de toekomst nog veel meer met ze samenwerken dus doe maar, had Henri tegen hem gezegd. En zo geschiedde. Maar wat heeft Tijssie daar zélf aan? Zichtbaarheid is alles voor een politicus, weet hij. Anders is het al snel van Zeg maar adieu met je handje.

Pikant want hij is toezichthouder van Klaas Dijkhoff’s club VON

NRC zet op Eerste Kerstdag om 21:30 uur het artikel Groeiende kritiek op de manier waarop Peter Wennink in zijn rapport met cijfers omspringt online. Een opmerkelijk tijdstip: Nederland buikt uit van de feestdis. De oud-ASML baas had zijn werkstuk eerder deze maand gepresenteerd. Aanvankelijk werd het rapport – voorstellen om de welvaart te behouden én uitdagingen op te lossen voor zaken als wonen, stikstof en zorg (prijskaartje: 150 miljard euro) – omarmd door formatiegenoten CDA, D66 en VVD. Maar nu volgt de kritiek.

Dat commentaar kwam in eerste instantie van partijen ter linkerzijde en de vakbonden die zich zorgen maken over het welbevinden van werknemers. Maar de harde noten die Eerste Kerstdag in NRC worden gekraakt gaan over de statistieken waarmee Wennink zijn ideeën in het rapport ondersteunt. “Bijna elk cijfer dat ik beetpakte, verbrokkelde in mijn handen”, aldus financieel journalist Joris Heijn. FNV-econoom Tijmen de Vos ziet ‘halve waarheden, verdraaiingen en misbruikte statistieken’. CPB, DNB en hoogleraar ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de UvA Arnoud Boot onderschrijven de kritiek op de cijferbrij. Een treffend voorbeeld uit het artikel is de grafiek met schrikbarende steile curve hierboven.

Die staat op pagina 16 van het ruim honderd pagina’s tellende rapport. Daar waarschuwt Wennink dat de overheidsschuld in 2060 kan oplopen tot 234 procent van het nationaal inkomen. De bron waar de rekenmeester zich op baseert heeft Bassiehof voor het gemak rood omcirkeld: het CPB.

Nothing to lose

Politiek gezien was 2025 een verloren jaar. Met zo’n beetje iedere dag een rel vermakelijk maar BBB, NSC, PVV en VVD reden groots en meeslepend hun karretje in de poep. Het kabinet Schoof dat zichzelf vanaf dag 1 ondermijnde met wantrouwen, kift en amateurisme heeft op enkele uitzonderingen na helemaal niets gepresteerd. Nadat Geert Wilders de club ten val had gebracht, struikelde het dankzij de hysterische NSC’er nummer zoveel Caspar Veldkamp nóg een keer. Wat rest is een augiasstal waarin de resterende BBB- en VVD-bewindslieden elkaar bekogelen met koeienvlaaien. Van de beloofde zonnige hoop, lef en trots bleef niets over waarop Rob Jetten riep Het kan wel en nu is de D66’er premier-elect. Maar mazzelen met Wilders’ afzegging voor een debat en een enthousiasmerende maar vage vibe, maakt iemand nog geen Politicus van het Jaar. Niet in deze kolom althans. Wie wél zometeen, maar eerst nog wat andere huldeblijken.